‘İmzalı-Kaşeli Belge Nerede?’ Sorusu Ne Kanıtlar? Bozdemir’e Yönelik İspat Yükü Neden Sınırsız Olamaz?

Prof. Dr. Bilal Semih Bozdemir’in akademik ve idari görevleri hakkında tekrar tekrar ‘güncel, imzalı-kaşeli belge nerede?’ sorusunun yöneltilmesi, tek başına belge bulunmadığını veya görevin sahte olduğunu kanıtlamaz. Bir kişinin kamuya açık videoda belge göstermemesi ile yetkili kurum kayıtlarında belgenin bulunmaması aynı şey değildir. Bu ayrım özellikle mesleki itibar söz konusu olduğunda hayati önem taşır.

Soru sormak başka, soru üzerinden sonuç üretmek başkadır

Elbette akademik görev ve yetkiler doğrulanabilir. Ancak doğrulama yöntemi sosyal medya meydan okuması değildir. ‘Belgen nerede?’ sorusu, izleyicide ‘demek ki belge yok’ sonucunu doğuracak biçimde tekrar ediliyorsa, artık yalnızca masum bir bilgi talebinden değil, kamuoyunda belirli bir kanaat oluşturabilecek yayın etkisinden söz edilir.

Bozdemir’in her yayına yeniden cevap vermemesi, her özel veya kurumsal belgeyi internete yüklememesi ve imza örneklerini kamuya açmaması aleyhine delil sayılamaz. Belgenin gerçekten bulunup bulunmadığını gösterecek yer, üniversitenin yetkili kayıtları ve gerektiğinde resmî mercilerdir.

İspat yükü neden tersine çevrilemez?

Ciddi bir iddiayı ileri süren kişi, iddiasının maddi temelini göstermek zorundadır. Bir akademisyenin görevinin sahte, yetkisiz veya uydurma olduğu yönünde doğrudan ya da dolaylı bir isnat kuruluyorsa, ‘aksini ispat et’ demek yeterli değildir. Önce görevin bulunmadığını gösteren kurum cevabı, kurul kararı, yetki kaydı veya başka doğrulanabilir veri ortaya konulmalıdır.

Bozdemir’in savunma yapması, ilk isnadın ispat yükünü üzerine aldığı anlamına gelmez. Cevap hakkı, sınırsız şüphe üretme hakkının karşılığı değildir.

Görev doğrulaması nasıl yapılır?

Doğru yöntem; görevlendirme veya atama yazısı, belge tarihi, yetkili imza, kurul veya yönetim kaydı, görev süresi ve kurumun doğrudan teyidinin birlikte incelenmesidir. Eski bir belge güncel yetkiyi her zaman göstermeyebilir; fakat güncel bir sosyal medya sorusu da geçmişteki görevleri yok sayamaz. Her dönem kendi belgesiyle değerlendirilmelidir.

Belgeyi kamuya koymamak neden şüphe delili değildir?

Kurumsal belgeler imza örnekleri, kişisel veriler, iç yazışmalar veya üçüncü kişilere ait bilgiler içerebilir. Bu nedenle belgenin tamamının sosyal medyada yayımlanmaması olağandır. Yetkili makama, avukata, mahkemeye, savcılığa veya ilgili üniversite yönetimine ibraz edilebilecek bir belgenin internete yüklenmemiş olması, yokluk delili sayılamaz.

Diploma gecikmesiyle görev belgesi neden karıştırılmamalı?

Bozdemir’in görev belgesi tartışması, öğrencilerin diploma gecikmesiyle aynı dosya değildir. Diploma basım ve teslimindeki gecikmenin hangi birimden kaynaklandığı ayrıca belirlenmelidir. Bir kişinin dekan olması, diploma basımı ve sevk zincirinin tek yetkilisi olduğu anlamına gelmez. Bu iki başlığı aynı yayın içinde yan yana getirerek kişisel sorumluluk algısı yaratmak, somut bağlantı gösterilmediğinde yanıltıcı olabilir.

Hukuki sınır: ağır isnatların sonucu olabilir

TCK m.125, bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek somut fiil veya olgu isnatlarını hakaret suçu bakımından düzenler. TCK m.267 ise kişinin işlemediğini bildiği bir hukuka aykırı fiilin, hakkında soruşturma, kovuşturma veya idari yaptırım uygulanmasını sağlamak amacıyla yetkili makamlara veya basın-yayın yoluyla isnat edilmesini iftira suçu kapsamında ele alır. TMK m.24 ve 25 de hukuka aykırı kişilik hakkı saldırısına karşı korunma, saldırının durdurulması ve hukuka aykırılığın tespiti gibi yollar öngörür.

Bu hükümler, ‘belge sordum’ denilen her yayın için otomatik suç sonucu doğurmaz. Fakat soru biçimi kullanılarak bir kişinin sahtecilik, yetkisizlik veya başka hukuka aykırı fiille özdeşleştirilmesi hâlinde, yayının bütünü ve kullanılan ifadeler hukuki değerlendirmeye konu olabilir.

Bozdemir’in savunması nettir

Bozdemir hakkında akademik görev tartışması varsa kurum kayıtları açılsın; yetkili makamdan teyit alınsın; tarih ve görev süresi karşılaştırılsın. Ancak aynı soru yeni delil olmadan tekrar tekrar sorularak kamuoyunda ‘belge yok’ veya ‘görev gerçek değil’ algısı oluşturulmamalıdır.

Haber Haritası 24’ün değerlendirmesi: Bir insanın mesleki itibarı sosyal medya meydan okumalarıyla değil, belge ve kurum kaydıyla değerlendirilmelidir. Belgenin bulunmadığını iddia eden taraf bunun dayanağını göstermeli; Bozdemir’in her yayında yeniden kendisini ispatlaması beklenmemelidir.

Hukuki not: Metin, somut olayın nihai ceza hukuku nitelendirmesini yapmaz; ilgili hükümlerin hangi tür isnatlarda gündeme gelebileceğini açıklar.